logo


Home Dziedzictwo Kulinarne Przepisy prawne Produkty regionalne i tradycyjne z europejskim certyfikatem jakości
Produkty regionalne i tradycyjne z europejskim certyfikatem jakości PDF Drukuj Email

Konsumenci przy wyborze produktów żywnościowych coraz częściej poszukują produktów sprawdzonych, dobrej jakości i znanego pochodzenia, często bez względu na cenę. Coraz częściej klient woli kupić kilka plasterków droższej i smaczniejszej wędliny o ugruntowanej renomie czy od znanego producenta niż kilkanaście plasterków szynki o której nie wie skąd pochodzi w jaki sposób została wytworzona. Wiąże się to z ogólną tendencją do jedzenia mniej , ale lepiej, smaczniej i zdrowiej. W wielu miejscowościach powstają sklepy lub sieci sklepów wyspecjalizowanych w sprzedaży produktów regionalnych i tradycyjnych, które cieszą się coraz większym zainteresowaniem. Jakościowe produkty regionalne są także coraz bardziej znacząca atrakcja turystyczna i często maja istotny wpływ na wzrost wydatków turysty w regionie oraz liczby turystów odwiedzający dany region.

 

W krajach Unii Europejskiej prowadzona jest polityka jakości i wyróżniania produktów żywnościowych. Pozwala ona odróżnić produkty wysokiej jakości o specjalnych cechach, wynikających z pochodzenia i tradycyjnej lub specjalnej metody produkcji od podobnego produktu wytwarzanego w sposób standardowy . W europejskim systemie jakościowym zostały rozróżnione dwie kategorie produktów tj. produkty tradycyjne i produkty regionalne znanego pochodzenia. Produkty te po złożeniu wniosku i spełnieniu odpowiednich wymogów mogą być zarejestrowane czyli wpisane przez Komisję Europejską do Rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia (CHNP), Chronionych Oznaczeń Geograficznych (CHOG) lub do Rejestru Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności.(GTS) Produkt tradycyjne oznaczone znakiem GTS to takie produkty, których jakość wynika ze specjalnego składu i sposobu wytwarzania. Muszą  być w obiegu co najmniej 25 lat, można je produkować na całym świecie pod tą nazwą wg ściśle określonych i zatwierdzonych receptur (specyfikacji). Produktem , którego nazwa jest zbyt rozpowszechniona by ją zastrzec jest np. włoska  mozarella, a z naszego podwórka kabanosy, kiełbasa krakowska, myśliwska, jałowcowa, olej rydzowy, pierekaczewnik. Olej rydzowy (rydzyk - to potoczna nazwa „lnianki” - jednej z najstarszych uprawnych roślin oleistych, blisko spokrewnionej z rzepakiem.), Warto wiedzieć, iż do połowy XX wieku większość olejów jadalnych w Polsce pochodziła z tłoczonych na zimno, charakterystycznych, rdzawych nasion lnianki, więc smak tego oleju powinni dobrze jeszcze pamiętać dzisiejsi 70. i 80.-latkowie. Od tej właśnie powszechności występowania lnianki (rydza), bynajmniej nie z grzybobrań, wywodzi się znane staropolskie powiedzenie: „lepszy rydz, niż nic”. Skład kwasów tłuszczowych w tym oleju rydzowym jest bardzo korzystny dla naszej diety (kwasy nasycone zaledwie 10-11%, kwasynienasycone nawet do 90%; w tym: jednonienasycone - około 36% i wielonienasycone, znane jako Omega 3 - około 54%), a jedna łyżeczka dostarczyć może organizmowi niezbędną dzienna dawkę nienasyconych kwasów tłuszczowych obniżających poziom „złego” cholesterolu i zapobiegających chorobom serca, układu krążenia (miażdżyce i inne) oraz problemom z nadwagą.  Natomiast nazwa Pierekaczewnik wyraża specyficzny charakter produktu, ponieważ w wolnym tłumaczeniu z języka białoruskiego oznacza „przekładaniec” To wypiek o wyglądzie zewnętrznym przypominającym skorupę ślimaka. Efekt ten uzyskuje się dzięki nałożeniu na siebie sześciu, bardzo cienkich warstw rozwałkowanego ciasta, przekładanych farszem (słodkim lub mięsnym) i zwiniętych w rulon. Tak uformowane ciasto piecze się w okrągłym naczyniu, które nadaje pierekaczewnikowi pożądany kształt Jest to potwierdzenie zarówno specyfiki produktu jak i jego nazwy, która bezpośrednio wywodzi się od czynności związanych z wyrobem tego produktu.

 

Produktom regionalnym, czyli produktom znanego pochodzenia jak już wcześniej wspomniano przyznawany jest znak Chronionej Nazwy Pochodzenia ( CHNP) lub Chronionego Oznaczenia Geograficznego(CHOG). Są to produkty których jakość jest zdecydowanie wyższa od przeciętnej i nierozerwalnie związana z miejscem ich pochodzenia i lokalnymi metodami wytwarzania

 

Chroniona nazwa pochodzenia może być przyznana tylko takiemu produktowi, którego wszystkie surowce pochodzą z określonego obszaru i wszystkie fazy wytwarzania maja miejsce na tym obszarze. Oznacz to, że nazwa produktu  nawiązuje do miejsca regionu lub w wyjątkowych przypadkach kraju którego produkt jest wytwarzany( np. szynka parmeńska z okolic Parmy bryndza podhalańska, oscypek, redykołka ( niewielkie owcze serki w kształcie zwierzątek, serduszek lub małych wrzecionek), wiśnia nadwiślanka (woj. mazowieckie, świętokrzyskie i lubelskie) o dużym poziomie ekstraktu i kwasowości posiadająca niepowtarzalny smak barwę  i aromat, pochodząca od dzikiej wiśni stepowej). Produkt  musi mieć także ścisły związek z miejscem pochodzenia – wszystkie surowce pochodzą z określonego obszaru do którego odnosi się nazwa produktu (np. niektóre gminy woj. małopolskiego i śląskiego , dla oscypka i redykołki, powiaty -nowotarski, tatrzański i 6 gmin powiaty żywieckiego  dla bryndzy podhalańskiej) Cały proces technologiczny, czyli produkcja, przetwarzanie i przygotowywanie odbywa się na tym określonym obszarze geograficznym. W przypadku bryndzy podhalańskiej i oscypka nadzór nad procesem produkcyjnym ( proporcje mleka owczego i krowiego używanym do produkcji wypas, rasa zwierząt) prowadzona  jest  przez koło baców przy Regionalnym Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu  Należy zaznaczyć, że oscypek jest pierwszym z  rodzimych produktów, który został zarejestrowany w  europejskim systemie jakościowym.. Wytwarzany na Podhalu z surowego mleka niepasteryzowanego owczego z dodatkiem (10-20%, maksymalnie do 40%) mleka krowiego. Mleko miesza się ze świeżym mlekiem owczym, dodaje podpuszczkę. Po ścięciu powstały skrzep wyrabia się za pomocą tradycyjnych ręcznych narzędzi. Serowe ziarno wyrabia się ręcznie, następnie masę serową rozgniata się i formuje ręcznie nadając jej kształt walca lub wrzeciona, zależnie od regionu. Formę oscypka utrwala się wkładając go do zimnej wody. Końcowe fazy produkcji oscypka polegają na moczeniu uformowanego sera w roztworze solanki (przez 24 godziny), osuszaniu przez 12 do 24 godzin, wędzeniu w tzw. zimnym dymie (pod szczytem szałasu) przez 3 do 4 dni i dojrzewaniu. Pochodzenie nazwy "oscypek" związane jest z procesem jego produkcji i wywodzi się od dwóch znaczeń oszczypywać, czyli rozdrabniać (skrzep serowy) oraz od kształtu sera oszczypek w znaczeniu mały oszczep.

 

Trzecim znakiem który można umieścić na opakowaniu produktu  to Chronione Oznaczenia Geograficzne pod warunkiem, ze nazwa produktu nawiązuje do miejsca regionu z którym jest związany ( wielkopolski ser smażony , andruty kaliskie, rogal świętomarciński, miód wrzosowy z  Borów Dolnośląskich, jabłka łąckie, fasola korczyńska, obwarzanek krakowski, miód kurpiowski). Renoma jaką cieszy się produkt i jego specyficzne cechy związane są z jego pochodzeniem geograficznym ( klimat, ukształtowanie terenu, roślinność lub lokalnymi umiejętnościami wytwarzania i co najmniej jeden etap procesu produkcyjnego odbywa się na obszarze do którego odnosi się nazwa produktu. Oznacz to, że w odróżnieniu od Chronionej Nazwy Pochodzenia na tym określonym obszarze może odbywać się jeden z trzech procesów: produkcja, przetwarzanie lub też przygotowywanie produktu. Niestety, spośród przeszło 800 produktów regionalnych i tradycyjnych zarejestrowanych w Unii Europejskiej, Polska ma zaledwie 33. Stawia nas to  na jednym z ostatnich miejsc w Europie. Włoscy producenci do tej pory zarejestrowali już ponad  200 specjałów. Podobnie Niemcy.

 

Piotr Sawa

KPODR Minikowo

 


Stworzone dzięki Joomla!. Designed by: free joomla templates 1.5 vps Valid XHTML and CSS.